У варшаўскім Музеі Вольнай Беларусі (Foksal 11) пачала працу ўнікальная экспазіцыя, прысвечаная сучаснай палітычнай цэнзуры. На паліцах — дзясяткі кніг, якія сёння ў Беларусі афіцыйна прызнаныя «небяспечнымі», а на сценах — тыя самыя спісы, што ператвараюць чытанне ў злачынства.
Што ў спісах: статыстыка цэнзуры
На плакатах, прадстаўленых на выставе, зафіксаваныя два асноўныя рэпрэсіўныя пералікі, якія пастаянна папаўняюцца. Паводле актуальных даных на пачатак 2026 года:
Спіс «экстрэмісцкіх матэрыялаў»: у яго ўключаныя творы, прызнаныя судом экстрэмісцкімі. Тут і кнігі пра пратэсты 2020 года (напрыклад, «Беларускі Данбас» Андрэевай і Ільяша), і гістарычныя працы Віктара Ляхора ці Вадзіма Дзеружынскага.
Спіс «выданняў, якія могуць нанесці шкоду нацыянальным інтарэсам»: Гэта больш шырокі пералік Міністэрства інфармацыі. У ім — сусветная класіка, сучасная проза і нават дзіцячая літаратура.
Лічбы: на дадзены момант у Беларусі пад афіцыйнай ці нефармальнай забаронай знаходзіцца больш за 311 кніг. Пад «забаронай на прафесію» і публікацыю знаходзяцца больш за 250 аўтараў. Як мінімум 35 пісьменнікаў і журналістаў зараз пазбаўленыя волі.
Ключавыя экспанаты
Усе кнігі на выставе перацягнутыя жоўтай стужкай «BELARUS. BANNED BOOKS». Сярод іх:
Святлана Алексіевіч: «Цынкавыя хлопчыкі» і «Час сэканд-хэнд» — Нобелеўская лаўрэатка фактычна выкраслена з афіцыйнага культурнага поля краіны.
Сусветная класіка і бестселеры: у спісах суседнічаюць «1984» Оруэла, раманы Уладзіміра Сарокіна, Сашы Філіпенкі і нават такіх аўтараў, як Ірвін Уэлш і Ханья Янагіхара.
Гісторыя: фундаментальныя працы па гісторыі БНР і нацыянальнай сімволіцы, якія цяпер трактуюцца рэжымам як «фальсіфікацыя гісторыі».
Інфармацыя для наведвальнікаў
Выстава з’яўляецца часткай праекта па дакументаванні культурных рэпрэсій і будзе працаваць да пачатку лютага.
Дзе: Музей Вольнай Беларусі (Muzeum Wolnej Białorusi), Warszawa, ul. Foksal 11.
Калі: з 24 студзеня па 7 лютага 2026 года.
Час працы:
Аўт – пт: 16:00 – 20:00
Сб – нд: 12:00 – 20:00
Панядзелак — выходны.
Уваход: Вольны/Donat (рэкамендуецца ўдакладняць на месцы).
Гэтая выстава — не проста архіў. Гэта папярэджанне пра тое, як хутка літаратура можа стаць падставай для турэмнага тэрміну. У Беларусі за захаванне ці распаўсюд кніг з гэтых спісаў пагражае адміністрацыйная (штрафы, арышты да 15 сутак) або крымінальная адказнасць.
Хочаце расказаць сваю навіну? Пiшыце: @ex_presslive
Добро пожаловать в реальность!