TuTak

«Нашая культура трэба, у першую чаргу, толькі нам». Як беларуска стварыла Жыветэку ў цэнтры Варшавы

Аляксандра Гушча кажа, што стымулам дзейнічаць стала ўкраінская дыяспара.

TuTak ex-press.by
0

Аляксандра Гушча жыве ў Варшаве, пераехала з-за пераследу, працуе з дзеткамі ў беларускай прыватнай школе. Калi ў Беларусі пачалі актыўна нішчыць выдавецтвы, трэба было нешта рабіць, а не думаць, i дзяўчына адкрыла беларускамоўную бібліятэку. Зараз у Жыветэцы болей за 100 кніг, i яна пашыраецца.

Аляксандра — паляшучка, феміністка, дзяячка культуры. У Беларусі працавала няпоўных тры гады ў сістэме публічных бібліятэк: два гады адпрацоўкі ў Берасці, дзе ў дадатак ладзіла Спеўныя сходы, і 9 месяцаў — у Столінскай раённай бібліятэцы, там ёю зроблены праект аб разбяры Іване Супрунчыку. Звольнілі беларуску па палітычных матывах, а заслугамі ад праекту карыстаюцца і дагэтуль.

Photo 2023 04 05 15 38 40

Аляксандра Гушча. Фота з архiва гераiнi

«У Беларусі пачалі актыўна нішчыць выдавецтвы. Трэба было нешта рабіць»

— Ідэя не новая, агучвалі яе і да мяне, нават была бібліятэка пры Беларускім доме ў Варшаве, але перастала існаваць нібыта з прычын непапулярнасці.

Дзяўчына кажа, што стымулам дзейнічаць стала ўкраінская дыяспара: людзі прывозілі кнігі з Украіны, рызыкуючы недавезці іх з краіны, дзе ідзе вайна:

— У Беларусі пачалі актыўна нішчыць выдавецтвы. Трэба было нешта рабіць, а не думаць. У бібліятэцы, дзе я актыўная чытачка, мяне падтрымала бібліятэкарка Іза Вольска, і мы пачалі супрацоўнічаць.

Photo 2023 04 03 22 49 02 %282%29

Украiнскiя кнiгi. Фота з архiва гераiнi

Па словах гераіні, у Жыветэцы зараз болей за 100 кніг: 32 дзіцячыя, 52 дарослыя і прыкладна 20 кніг у апрацоўцы:

— Мне дапамагала Ініцыятыва «Супермова» і добрыя людзі. Нядаўна скарысталася магчымасцямі краўдфандынгу: праз Pomagam.pl назбіралася 150 злотых, на іх закупіла 5 кніг.

Photo 2023 04 03 22 04 43 %282%29

Беларускiя кнiгi. Фота з архiва гераiнi

Была гісторыя, калі хлопец, не беларус, аддаваў кнігу з пытаннямі па гісторыі беларускай мовы. Ён навучаўся ў Горадні і крыху вучыў мову, бо закахаўся ў беларуску, але яны разышліся:

— Чулліва атрымалася, чалавек аддае кнігу, каб яна не нагадвала аб былым.

«Васіль Дранько-Майсюк падараваў кнігі «Маўглі» і «Песні пра зубра» Міколы Гусоўскага, твору ў гэтым годзе 500 гадоў»

Для Аляксандры важна, каб людзі не шкадавалі аддаваць кнігу:

— Маю тры такія гісторыі, калі аўтаркі чытаюць аб Жыветэцы і дораць кнігі. Прыемна. Было такое, калі чалавек дае кнігі, якія дасталіся яму ад бацькоў, і ён на іх вырас. Так, Васіль Дранько-Майсюк падараваў кнігі «Маўглі» і кішэнькавую (малы фармат) «Песню пра зубра» Міколы Гусоўскага, твору ў гэтым годзе 500 гадоў.

У Беларусі такога няма, кажа Аляксандра:

— Нажаль, расейскі мір пануе і там. Дык чаму нам не пашырацца? Нашая культура трэба, у першую чаргу, толькі нам. Трэба пашыраць цікаўнасць да культуры, каб праца пісьменнікаў, выдаўцоў была плённай і заўважнай. Каб была пэўная сістэма, каб гэта быў жывы арганізм.

Photo 2023 04 03 22 04 43

Кішэнькавая кніга «Песня пра зубра». Фота з архiва гераiнi

Аляксандра марыць абняць тату з мамай, схадзіць на сваё возера і, выдыхнуўшы, праплакацца:

— І далей рабіць сваю справу. Бо працы шмат. Зараз планую запрасіць дадзеныя ў бібліятэцы, бо не валодаю канкрэтнымі звесткамі. Толькі заўважаю, што кніг стае меней, людзі бяруць, і гэта радуе. Ужо які тыдзень не назіраю «Па што ідзеш, Воўча» Евы Вежнавец. І гэта добры знак.

На пытанне, у Польшчы даражэй ці танней купляць кнігі, беларуска адказвае так:

— Даражэй. На прыкладзе нядаўніх закупаў: тут я б за 150 злотых набыла б максімум 4 кнігі, мяккі пераплёт, меньшы за сярэдні аб’ем. У Беларусі набылі 5 кніг з лепшымі паказчыкамі. Замаўляла я кнігі, якія не змагла тут знайсці.

Photo 2023 04 03 22 49 02

Беларускiя кнiгi. Фота з архiва гераiнi

У Беларусі, па яе словах, адкрыць бібліятэку можна, але гледзячы якую:

— Калі гэта будзе які Гогаль ці Пушкін-цэнтр — з лёгкасцю, «рускі мір» ахвотна дае на такое грошы, а калі гэта будзе бібліятэка імя Уладзімiра Караткевіча, дзе будуць выключна беларускія кнігі — ніколі такога не будзе пры таталітарнай уладзе і акупантах.

«Буккросінг аддаляў ад сябе, бо быў падобны болей на фамільны склеп з томікамі прац Леніна або Пушкiна»

Аляксандра ходзіць у бібліятэкі, на якія мае час:

— Хаджу ў тыя і наведваю, на якія ёсць час, я запісаная ў бібліятэцы МДМ (публічная бібліятэка ў раёне Сяродмесце), дзе кнігі Жыветэкi, і магу хадзіць ва ўсе бібліятэкі раёна Сяродмесце. А там болей за 15 бібліятэк, на любы густ. Запісаная ў галоўную бібліятэку Варшавы. Трэба яшчэ спіс цікавых бібліятэк скласці і наведваць. Але мяне болей прывабвае ўтульнасць і людзі, яны тут вельмі прыемныя.

Photo 2023 04 03 22 04 43 %283%29

Публічная бібліятэка ў раёне Сяродмесце. Фота з архiва гераiнi

Пра буккросiнг беларуска дадае:

— Буккросінг цікавая рэч, гэта прышпільна, але тут ёсць вялікае «але». Трэба ведаць правілы і гуляць па іх, то бок, бярэш кнігу — павярні або аддай сваю. На практыцы, часцей кнігі «робяць ногі» і не вяртаюцца на месцы.

Калі я працавала ў Берасці, то назірала такі бок папаўнення фонду — людзі проста пазбаўляліся кніг з бібліятэкі памерлага дзеда ці бабы, у якога камуністычнае мінулае, і буккросінг аддаляў ад сябе, бо быў падобны болей на фамільны склеп з томікамі прац Леніна або Пушкiна. Гэта дзесьці таксама мастацтва, якому трэба вучыць людзей.

Photo 2023 04 03 22 04 42

Жыветэка працуе ў публічнай бібліятэцы ў раёне Сяродмесце ад панядзелка да пятніцы, 10.00-19.00, Варшава, Marszałkowska 55/73.

EX-PRESS.BY, фота з архiва гераiнi
Подпишитесь на канал ex-press.live в Telegram и будьте в курсе самых актуальных событий Борисова, Жодино, страны и мира.
Добро пожаловать в реальность!
Темы:
вынужденная эмиграция
Польша
библиотека
Жыветэка
Варшава
книга
Александра Гуща
Если вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
Пастухов: Провал мобилизации – это провал государственного проекта Зеленского, а не провал украинского общества
Экономика
Много заклинаний и денег на ветер. Как Лукашенко поднимает село
В мире
Антисоветчик Путин. Как путинский режим оказался разрушителем советского наследия
Общество
Сколько Беларусь зарабатывает на охоте?
Экономика
Китай продолжает сокращать закупки калия в Беларуси
Общество
Латушко: В критический момент, возьмет ли Лукашенко с собой на эвакуационный борт гвардию силовиков и чиновников? Это риторический вопрос
Общество
Лукашенко назначил Муравейко главой Генштаба
Политика
Политолог о выборах в КС: Тихановская перестанет быть единственным политиком, за которого голосовали люди
Политика
Лукашенко и Путин обсудят в Минске “весь комплекс белорусско-российских отношений”
Новости Борисова
В Борисове на мужчине загорелась одежда, когда он пилил бочку
ВСЕ НОВОСТИ
ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ
В мире
Пастухов: Провал мобилизации – это провал государственного проекта Зеленского, а не провал украинского общества
Экономика
Много заклинаний и денег на ветер. Как Лукашенко поднимает село
В мире
Антисоветчик Путин. Как путинский режим оказался разрушителем советского наследия
Общество
Сколько Беларусь зарабатывает на охоте?
Экономика
Китай продолжает сокращать закупки калия в Беларуси
Общество
Латушко: В критический момент, возьмет ли Лукашенко с собой на эвакуационный борт гвардию силовиков и чиновников? Это риторический вопрос
Общество
Лукашенко назначил Муравейко главой Генштаба
Политика
Политолог о выборах в КС: Тихановская перестанет быть единственным политиком, за которого голосовали люди
Политика
Лукашенко и Путин обсудят в Минске “весь комплекс белорусско-российских отношений”
Новости Борисова
В Борисове на мужчине загорелась одежда, когда он пилил бочку
ВСЕ НОВОСТИ