За першыя два тыдні вайны ў Іране і ваколіцах у атмасферу трапіла больш за 5 млн тон вуглякіслага газу (CO₂). Гэта больш, чым увесь гадавы аб’ём выкідаў у 84 найменш забруджвальных краінах разам. Вайна ва Украіне нанесла экалагічны ўдар: 2,4 млн га лесу знішчана, сотні тысяч тон нафтапрадуктаў і забруджвальных рэчываў у паветры і вадах, экалагічны ўрон ацэньваецца ў ~144 млрд $.
Кожны пажар на нафтаперапрацоўчым заводзе і кожны ўдар па танкеры паказваюць: палітыка, якая залежыць ад нафты і газу, несумяшчальная з будучыняй прыдатнай для жыцця планеты.
Гэты канфлікт зноў паказвае: калі знешнюю палітыку вызначаюць інтарэсы нафты і газу, кліматычны крызіс толькі пагаршаецца.
Амерыкана-ізраільскі альянс заяўляе пра тысячы ўдараў па Іране, а таксама пра сотні атак па аб’ектах у Ліване. Паводле паведамленняў, разбурана каля 20 000 грамадзянскіх будынкаў. Менавіта іх знішчэнне дало найбольшую долю выкідаў — каля 2,4 млн тон у CO₂-эквіваленце
Яшчэ адзін ключавы фактар — ваеннае паліва. За першыя 14 дзён самалёты, караблі і тэхніка выкарысталі 150–270 млн літраў паліва, што прывяло да 529 000 тон CO₂.
Моцны ўдар па экалогіі нанеслі атакі на паліўную інфраструктуру. Пасля бамбардзіроўкі чатырох сховішчаў каля Тэгерана ўзніклі чорныя аблокі і «чорны дождж».
У выніку розных удараў згарэла 2,5–5,9 млн барэляў нафты, што дало яшчэ каля 1,88 млн тон CO₂.
У суме за два тыдні вайна прывяла да больш як 5 млн тон выкідаў.
Асноўныя крыніцы выкідаў:
- Разбурэнне ~20 000 грамадзянскіх пабудоў і інфраструктуры — вялікая частка агульных выкідаў;
- Пажары на нафтаперапрацоўчых і паліўных сховішчах пасля авіяўдараў — сотні мільёнаў літраў гаручага зьнішчаны;
- Спажыванне паліва вайсковымі самалётамі, караблямі і тэхнікай.
Вайсковыя дзеянні ператварылі вялікія зоны Блізкага Усходу ў вялізарную экалагічную ахвярную зону. Такія ўдары істотна пагаршаюць глабальны клімат, паколькі:
- павялічваюць выкіды парніковых газаў;
- паскараюць глабальнае пацяпленне, якое ўжо знаходзіцца на крытычным узроўні;
- пашыраюць залежнасць ад выкапнёвага паліва ў іншых краінах у адказ на энергетычны крызіс.
Экалагічны ўдар вайны Расіі супраць Украіны
Вайна Расіі супраць Украіны наносіць не толькі чалавечыя і эканамічныя страты, але і масавы ўдар па прыродзе.
Агульны экалагічны ўрон ацэньваецца ў ~144 млрд $, уключаючы разбурэнні глебы, паветра, вады і ахоўваных прыродных тэрыторый.
Разбураныя прыродаахоўныя зоны і больш за 2,4 млн га лесу пашкоджаныя або знішчаныя.
Падчас баявых дзеянняў згарэла каля 687 000 тон нафтапрадуктаў, што выклікала масавыя выкіды ў паветра.
~1 600 тон забруджвальных рэчываў трапілі ў вадаёмы, а цяжкія металы і таксічныя рэчывы цяпер застаюцца ў глебе і вадах.
Разбурэнне Кахоўскай ГЭС выклікала затапленне плошчаў зямлі, забруджванне вады і пагрозу для біяразнастайнасці.
Эксперты папярэджваюць, што наступствы гэтых дзеянняў будуць адчувацца дзесяцігоддзямі: забруджванне паветра, глебы і вады пагражае экасістэмам, сельскай гаспадарцы і здароўю насельніцтва.
Наступствы для планеты
Вайна не толькі наносіць чалавечыя ахвяры, але і спрыяе выкідам, якія могуць значна прывесці да парушэння кліматычных мэтаў глабальнага супольства, асабліва ў кантэксце абмежаванага «вугляроднага бюджэту» для абмежавання пацяплення да 1,5 °C.
Эксперт альянсу «Зялёная Беларусь» Уладзіслаў Шумак падкрэсліў:
— Так, вайна страшная і для людзей, і для прыроды. Пажары на заводах, гарэнне нафты і трапленне цяжкіх металаў у глебу, ваду і паветра ствараюць доўгатэрміновы экалагічны крызіс. У шэрагу рэгіёнаў ужо гавораць пра сур’ёзную шкоду прыродзе.
На пытанне, ці можна параўнаць гэта з якой экалагічнай катастрофай, і змерыць масштаб, адказвае:
— Цяжка памерыць, бо ад нас заўсёды хаваюць рэальныя маштабы ўдзелу — колькі ракет і бомб выкарысталі. Мой акуратны вывад такі: так, наступствы ваенных дзеянняў у Іране могуць дасягаць узроўню экалагічнай катастрофы — асабліва там, дзе ёсць працяглыя пажары нафтавых аб’ектаў, таксічнае забруджванне паветра, рызыка для вады і доўгатэрміновая шкода экасістэмам.
Па словах Уладзіслава, канчатковая ацэнка павінна грунтавацца на сістэмным маніторынгу, а не толькі на медыйных паведамленнях. На сёння ўжо ёсць дастаткова падстаў казаць як мінімум пра вельмі сур’ёзны экалагічны крызіс у асобных раёнах, а не пра «звычайныя спадарожныя наступствы вайны».
Добро пожаловать в реальность!