Фэдэральны архіў Германіі (Бундэсархіў), размешчаны ў горадзе Кобленц, захоўвае сотні тысяч фотаздымкаў. Сярод іншага, нямала там дакументаў датычных Беларусі – нямецкае войска за ХХ ст. двойчы ўрывалася на беларускія землі, да таго ж маса фотаздымкаў была перададзена з былога Цэнтральнага дзяржаўнага архіва ГДР у Падсдаме пасля аб’яднання Германіі. Фотаздымкі з Барысаўшчыны дазваляюць скласці пэўнае ўяўленне пра жыццё краю ў гады Другой сусветнай вайны.
Праз тыдзень пасля нямецкага ўварвання ў Савецкі Саюз, вораг ужо быў на подступах да Барысава. Аднак маланкавы тэмп войскаў вермахту варта было прысцішыць, бо ў тыле заставалася шматлікія акружаныя савецкія вайсковыя адзінкі. Гэтыя абставіны далі магчымасць Чырвонай Арміі падрыхтавацца і даць бой пад Барысавым, на Бярэзіне. Супраць ворага была кінута 1-я Маскоўская пралетарская мотастралковая дывізія (падрабязней пра бітву пад Барысавам 1941 г.).
Варта адзначыць, што для Маскоўскай дывізіі гэтая бітва была баявым хрышчэннем у вайне. Ворага ўдалося затрымаць на некалькі дзён, але ў цэлым вынікі бітвы для Чырвонай Арміі былі бязрадаснымі.
Целы савецкіх салдат непадалёк ад Барысава перад пахаваннем. 10 ліпеня 1941 г.
Мост праз Бярэзіну ў Барысаве савецкія войскі знішчыць не паспелі, што на першым этапе бітвы паспрыяла хуткаму разгортванню войскаў вермахта і захопу плацдарма на левым беразе Бярэзіны.
Пазней, непадалёк ад Барысава з’явіліся дадатковыя пантонныя масты – тысячы нямецкіх салдат у першыя месяцы вайны ішлі па скарочаным шляху, праз Барысаўшчыну, на Маскву.
Нямецкія салдаты 260-й стралковай дывізіі пераходзяць Бярэзіну непадалёк ад Барысава. 12 жніўня 1941 г.
У першыя ж месяцы акупацыі ў Барысаве і ваколіцах быў наладжаны антыфашысцкі супраціў. На фотаздымку Віктар Пашкевіч – кіраўнік падпольнай піянерскай арганізацыі Барысава. Пасля вайны ён абароніць доктарскую на тэму гісторыі партызанскага руху ў Беларусі і стане ганаровым грамадзянінам Барысава.
Віктар Пашкевіч – кіраўнік падпольнай піянерскай арганізацыі Барысава
Вайна прынесла новыя выпрабаванні і нягоды на Барысаўскую зямлю, тым не менш мела яна і станоўчыя моманты: ажылі барысаўскія рынкі.
Напрыканцы вайны, калі ўжо не пакідала адчуванне, што вайна скончыцца для іх паразай, немцы актывізуюць масавы вываз маладога, працаздольнага насельніцтва ў Нямеччыну.
Транспартыроўка остэрбайтэраў у Германію 27 сакавіка 1944 г.
У ліпені 1944 г. распачалося вызваленне Барысаўшчыны. Горад і вялікая колькасць вёсак Барысаўскага раёна былі спустошаны вайной, аднак нашыя продкі апантана ўзяліся за аднаўленне края.
Чырвоная армія ў вёсцы Сялец
Добро пожаловать в реальность!