Канавязь Жукава: апошняя таямніца печынскіх ДОСаў

А загадаў забіць у сцены крукі ніхто іншы як легендарны палкаводзец Георгій Жукаў, які нібыта служыў у Печах. Паспрабуем супаставіць факты і праверыць цікавае меркаванне на праўдзівасць.

Агульнавядома, што напачатку Вялікай Айчыннай у Печах размяшчалася бронетанкавае вучылішча, курсанты якога пазней прынялі важкі ўдзел у абароне горада. Ваенны гарадок вучылішча дзяліла з 38-й танкавай дывізіяй і пра гэты факт успамінаюць ужо з меншай ахвотай: адбілася знішчэнне дадзенай вайсковай адзінкі ў «магілёўскім катле» у ліпені 1941 г.

Аднак будаваўся ваенны гарадок Печы не для ўтрымання танкавых войскаў, а менавіта для кавалерыі: у сярэдзіне 1930-х гг. тут размяшчалася 27-я кавалерыйская дывізія. Чатырохпавярховыя ДОСы (дамы афіцэрскага складу), Дом афіцэраў, казарменныя памяшканні – усё будавалася на патрэбы конармейцаў. Адпаведна канавязь ля пад’ездаў ДОСа №7, пабудаванага, калі верыць надпісу на паддашку ў 1935 г., магла мець месца.

У сваіх мемуарах «Успаміны і развагі» Жукаў аніводнага разу не кажа пра Печы і толькі мімаходзь узгадвае пра Барысаў. Напрыклад, у 1925 г. па сканчэнні Кавалерыйскіх курсаў удасканалення каманднага складу ў Ленінградзе Георгій вырашыў вяртацца ў Мінск, на месца службы, конна. І шлях гэты прайшоў праз Барысаў.

 

Другі раз Жукаў узгадвае Барысаў з нагоды абароны горада ў 1941 г. Гэтае меркаванне Маршала Савецкага Саюза пазней стане ўлюбёнай цытатай барысаўскіх краязнаўцаў: «На рацэ Бярэзіне нашы войскі цвёрда біліся ў раёне горада Барысава, дзе з асаблівай мужнасцю змагалася Барысаўскае танкавае вучылішча пад кіраўніцтвам корпуснага камісара І. Сусайкова». Было б досыць дзіўна, калі б Жукаў не ўзгадаў больш грунтоўна пра сваё месца службы ў ёмістых мемуарах.

Жукаў не праходзіў службу у Печах, але гэта яшчэ не значыць, што ён не наведваў ваенны гарадок. У прыватнасці ў той час, калі ён быў камандзірам 3-га кавалерыйскага корпуса Беларускай ваеннай акругі (ліпень 1937 – люты 1938 г.) у яго падначаленні мелася 27-ая кавалерыйская дывізія, якая дыслакавалася ў Печах. З нагоды выканання кіраўнічых функцый Жукаву прыходзілася быць у Печах. Пра адзін такі яскравы выпадак з такіх візітаў ваеначальнік ўзгадвае ў мемуарах.

У другой палове 1937 г., калі рэпрэсіі супраць кіруючага склада Чырвонай Арміі імкліва набіралі ход, пад падазрэнне падпаў печынскі камдыў Васіль Белакоскаў. На дапамогу свайму падначаленаму прыйшоў Георгій Жукаў. Маршал Савецкага Саюза ў сваіх мемуарах узгадваў, што прычынай недаверу да камуніста Белакоскава было тое, што той «быў у блізкіх адносінах з ворагамі народа Сердзічам, Юнгам, Убарэвічам і іншымі, а таму не можа карыстацца даверам партыі. Акрамя таго, Белакоскаў недастаткова чулліва ставіцца да камандзіраў, палітработнікаў, занадта патрабавальны на службе». Сваімі аратарскімі якасцямі Жукаву ўдалося пераканаць партыйны сход, і Белакоскаў застаўся камандзірам кавалерыйскай дывізіі да ліпеня 1938 г. і ў цэлым падчас вайны і пасля яе камбрыг зрабіў бліскучую вайсковую кар’еру.

Крукі сёмага печынскага ДОСа з вялікай доляй верагоднасці можна лічыць канавяззю (хоць звычайна яна мела кальцаваную форму). Вось толькі з’яўленне іх з загаду камандзіра корпуса Жукава хутчэй прыгожая гарадская легенда, чым праўда: не па статусу было займацца падставовымі нізавымі гаспадарчымі пытаннямі высокаму ваеначальніку.