Амэрыканскае выданьне The New York Times піша пра высновы навуковага дасьледаваньня, апублікаваныя ў часопісе Science: патэнцыйная працягласьць жыцьця чалавека ў значнай ступені вызначаецца генэтыкай — незалежна ад таго, наколькі здаровы лад жыцьця ён вядзе.
Дасьледаваньне, якое ўзначаліў Уры Алон з Інстытута навукі Вейцмана ў Ізраілі, паказала, што людзі з сем’яў доўгажыхароў маюць нашмат большыя шанцы дажыць да глыбокай старасьці. Навукоўцы прааналізавалі некалькі буйных масіваў дадзеных, у тым ліку інфармацыю пра швэдзкіх блізьнятаў, народжаных у першай палове ХХ стагодзьдзя, а таксама зьвесткі пра больш як дзьве тысячы братоў і сясьцёр амэрыканскіх доўгажыхароў, якія перасягнулі 100-гадовы ўзрост.
Мэтай дасьледаваньня было аддзяліць уплыў зьнешніх фактараў — інфэкцый, няшчасных выпадкаў, сацыяльных умоў — ад унутранага фактару генэтыкі. Вынікі аказаліся нечаканымі: гены могуць тлумачыць больш за 50 працэнтаў адрозьненьняў у працягласьці жыцьця. Раней лічылася, што іх унёсак складае каля 25 працэнтаў або менш.
Аўтары падкрэсьліваюць, што здаровы лад жыцьця — правільнае харчаваньне, фізычная актыўнасьць, адмова ад курэньня — застаецца важным, але ён больш уплывае на якасьць жыцьця, а не на максымальны ўзрост. Паводле ацэнак Алона, звычкі могуць «дадаць» або «адняць» каля пяці гадоў ад той мяжы, якую задаюць гены. Іншымі словамі, калі генэтычны патэнцыял чалавека — каля 80 гадоў, вельмі малаверагодна, што нават ідэальны лад жыцьця дазволіць яму дажыць да 100.
«Калі вы хочаце ацаніць свае шанцы дажыць да ста гадоў, паглядзіце, колькі жылі людзі ў вашай сям’і», — адзначыў доктар Томас Перлз з Бостанскага ўнівэрсытэта, які дасьледаваў доўгажыхароў Новай Англіі.
Разам з тым частка экспэртаў заклікае да асьцярожнасьці ў інтэрпрэтацыі вынікаў. Доктар Брэдлі Уілкакс з Гавайскага ўнівэрсытэта лічыць, што правесьці выразную мяжу паміж генэтыкай і навакольным асяроддзям немагчыма, бо многія прычыны сьмерці знаходзяцца ў «шэрай зоне», дзе біялёгія і ўмовы жыцьця цесна пераплятаюцца.
Нягледзячы на дыскусіі, дасьледаваньне ўжо назвалі адным з найбольш дакладных у сваёй галіне. Яно пасылае выразны сыгнал: здаровы лад жыцьця важны і неабходны, але стаць сапраўдным доўгажыхаром без адпаведнай генэтычнай спадчыннасьці амаль немагчыма. Як вобразна адзначыў адзін з экспэртаў, «жыцьцё лёгка скараціць, але вельмі цяжка істотна яго падоўжыць», піша The New York Times.
Добро пожаловать в реальность!